سلطان محمد مطربي سمرقندي

233

تذكرة الشعراء ( فارسي )

گفتار آن طوطى شيرين‌مقال است : مطلع : گريان به وقت صبح مى ناب مىزدم * مىرفت دل ز هوش ، بر او آب مىزدم رباعى : اى لاله‌عذار پاى تا سر همه ناز * وى يار به حسرت‌كُش و اغيارنواز در آتش دورىام بسوزى سهل است * فرياد ز رشكهاى اميدگداز [ « 40 » ] [ ارتوانى احمد ] [ سدهء دهم هجرى / شانزدهم ميلادى ] ارتوانى ، اسمش احمد بوده ، خود را به ولايتش كه از مضافات همدان است ، نسبت كرده « ارتوانى » تخلّص مىنموده و اين رباعى را نيكو گفته : رباعى : دردى به جهان چو درد مشتاقى نيست * يارى به جهان ، چو مطرب و ساقى نيست امروز به روى دوستان دل خوش دار * فرداست كه از ما اثرى باقى نيست

--> ( 40 ) . گويا ارتوانى ، تصحيف ارتيمانى است و ارتيمان از محال همدان است كه مير رضى ارتيمانى همدانى به آنجا منسوب است و ارتوانى اگر همان ارتيمانى باشد ، احتمالا مير رضى ، همان احمد ارتوانى است : نتايج الافكار ، ص 264 - 265 ؛ لغت‌نامهء دهخدا ، 5 / 1634 ؛ بزرگان و سخن‌سرايان همدان ، 1 / 277 - 281 ؛ رياض العارفين ، ص 129 ؛ رياض الشعراء والهء داغستانى ص 339 ؛ سفينهء خوشگو ، برگ 183 ؛ آتشكدهء آذر ، ص 262 ؛ هميشه‌بهار ، ص 81 ؛ سرو آزاد ، ذيل ترجمهء ادهم ؛ شوريدگان ( تذكرهء بزرگان و سخن‌سرايان تويسركان ) ، 1 / 112 - 117 ؛ تذكرهء نصرآبادى ، ص 273 - 274 ؛ ديوان رضى ، مقدمه ؛ گلستان ادب ، ص 222 ؛ بهترين اشعار پژمان ، ص 158 .